Zespół przedbramia ul. Długiej

Funkcję obronną Bramy Wyżynnej wzmacniała niegdyś Katownia i Wieża Więzienna stanowiące pierwotnie zespół przedbramia ul. Długiej.

Jako katowni i więzienia zaczęto ich używać od XVI w., kiedy rozpoczęto rozbudowę miejskich fortyfikacji, a stare obwarowania albo wyburzano albo zmieniano ich funkcje. Budynki zostały wzniesione w 2 połowie XIV w.

Na przełomie XVI i XVII stulecia Katownię przebudowano, a wcześniej, bo w XV i na początku XVI w. podwyższono Wieżę Więzienną.

O pierwotnie obronnej roli Katowni przypomina ciekawa figura bezgłowego mężczyzny, przytwierdzona do wschodniej ściany budowli. Według legendy figura przedstawia gdańskiego rajcę, który wszedłszy potajemnie w układy z wrogiem, obiecał mu na umówiony sygnał przerzucić za miejskie mury klucze do bram Gdańska.

Na szczęście haniebny zamiar na czas wyszedł na jaw, rajcę złapano i za karę ścięto. Jego figura sterczy więc bez głowy, za to z szyją, na której dokładnie zaznaczone są elementy anatomii (przed II wojną światową rzeźba trzymała pęk kluczy).

O funkcji Wieży Więziennej przypomina zaś widniejący na jej wschodniej ścianie, miejski pręgierz ze zwisającym z niego łańcuchem, do którego przytwierdzano łamiącego prawo delikwenta.

Tekst: Sandra Nejranowska-Białka